Debaty sejmoweDruga Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie potrzeby ponownego przeprowadzenia przeglądu stanu technicznego urządzeń dźwigowych w budynkach mieszkalnych i obiektach użyteczności publicznej

   Z upoważnienia prezesa Rady Ministrów przesyłam uzgodnioną z ministrem spraw wewnętrznych i administracji oraz prezesem Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast odpowiedź na interpelację posłów Czesława Pogody i Marka Dyducha w sprawie dozoru technicznego urządzeń dźwigowych w obiektach mieszkalnych i użyteczności publicznej.    Dźwigi osobowe są urządzeniami, których niewłaściwa konserwacja i eksploatacja może stwarzać zagrożenia dla życia i zdrowia ludzkiego. Dlatego też zostały one objęte dozorem technicznym sprawowanym przez Urząd Dozoru Technicznego na mocy ustawy z dnia 19 listopada 1987 r. o dozorze technicznym (DzU nr 36, poz. 202 z późn. zm.). W ramach sprawowania tego dozoru:    - właściwy organ dozoru technicznego nadaje stosowne upoważnienia zakładom produkującym lub naprawiającym dźwigi. Przed wydaniem takiego uprawnienia organ dozoru technicznego sprawdza, czy zakład opanował technologię wykonania na podstawie dokumentacji, ma odpowiednie wyposażenie do wytwarzania, zatrudnia personel o wymaganych kwalifikacjach, ma zorganizowaną i na odpowiednim poziomie kontrolę jakości oraz możliwość wykonania badań niszczących i nieniszczących poszczególnych elementów w laboratorium gwarantującym rzetelne i obiektywne wykonywanie badań;    - dźwigi mogą być wytwarzane wyłącznie na podstawie dokumentacji sprawdzonej i zatwierdzonej przez organ dozoru technicznego;    - elementy bezpieczeństwa dźwigu podlegają badaniu typu w Centralnym Laboratorium Dozoru Technicznego;    - każdy zmontowany dźwig podlega na miejscu ustawienia badaniom i odbiorowi technicznemu i w przypadku pozytywnych wyników wydawana jest decyzja zezwalająca na eksploatację;    - każda naprawa lub modernizacja może być dokonana po uzyskaniu zgody organu dozoru technicznego na podstawie dokumentacji uprzednio zatwierdzonej przez ten organ;    - eksploatowane dźwigi osobowe podlegają okresowym badaniom i kontrolom przeprowadzanym przez organ dozoru technicznego. W stosunku do dźwigów eksploatowanych przez wiele lat częstotliwość tych badań została zwiększona i są one wykonywane nie rzadziej niż raz w roku;    - osoby obsługujące i konserwujące dźwigi muszą posiadać uprawnienia wydane przez organ dozoru technicznego. Uprawnienia takie są wydawane po sprawdzeniu kwalifikacji tych osób w zakresie obsługiwanych przez nie urządzeń.    Obecnie w Polsce znajduje się w eksploatacji ponad 61 tys. dźwigów osobowych (wind), z tego ponad 80% (ok. 50 tys.) jest już eksploatowanych ponad 15 lat i wymaga przeprowadzenia remontu kapitalnego lub modernizacji polegającej na wymianie układów na bardziej nowoczesne, tj. zapewniające większe bezpieczeństwo eksploatacji.    Remonty i modernizacje takie są przeprowadzane jednak w stopniu wysoce niezadowalającym ze względu na brak odpowiednich środków finansowych, jakie są w dyspozycji właścicieli lub zarządców obiektów budowlanych, w których te urządzenia są zainstalowane.    Jako główne przyczyny złego stanu dźwigów osobowych należy wymienić dwie:    - zbyt długi okres eksploatacji większości dźwigów, sięgający od kilkunastu do dwudziestu kilku lat, co w konsekwencji prowadzi do dekapitalizacji urządzeń, powodującej nadmierne zużycie elementów mających wpływ na prawidłową pracę tych urządzeń;    - dewastację dźwigów przez osoby z nich korzystające lub osoby postronne, w większości przypadków trudne do zidentyfikowania.    Szczególnie trudna do opanowania jest celowa lub bezmyślna dewastacja dźwigów. Polega ona na niszczeniu przycisków dyspozycji wezwań, mostkowaniu łącznika bezpieczeństwa drzwi przystankowych, odryglowywaniu drzwi przystankowych i pozostawianiu otwartych drzwi, niszczeniu kabli zwisowych, włamaniach do maszynowni, rozbijaniu kloszy i żarówek oświetlenia kabin, nagminnym wybijaniu szyb w drzwiach przystankowych od wewnątrz kabiny w czasie jej jazdy, odrywaniu listew zabezpieczających dostęp do rygli drzwi przystankowych.    Niezależnie od powyższego ludzie traktują kabiny dźwigu jako pisuary, a sprzątaczki spychają wodę z podestów do szybu, co w konsekwencji może powodować zwarcia w elektrycznych układach bezpieczeństwa. Obserwuje się też zjawisko nieprzestrzegania przez pasażerów instrukcji korzystania z dźwigu (wywieszonej w każdej kabinie), nietypowe zachowania oraz brak opieki nad dziećmi do lat 12.    Stan techniczny dźwigów osobowych ma bezpośredni wpływ na możliwość zaistnienia wypadków, jakie mogą wydarzyć się w trakcie ich eksploatacji. Nie znajduje jednak potwierdzenia w faktach obiegowa opinia, że ilość tych wypadków w ostatnim okresie gwałtownie wzrosła. Powodem takiej opinii może być to, że występujące wypadki były i są mocno nagłaśniane przez środki masowego przekazu, co stwarza wrażenie dużego wzrostu wypadkowości przy tego rodzaju urządzeniach.    Ilość wypadków w Polsce w ostatnich latach wynosiła:    a) wypadki śmiertelne przy dźwigach osobowych:    1995 r. - 2    1996 r. - 1    1997 r. - 3    I półrocze 1998 r. - 0;    b) wypadki powodujące uszkodzenia ciała:    1995 r. - 18    1996 r. - 18    1997 r. - 17    I półrocze 1998 r. - 2.    Należy przy tym zwrócić uwagę na fakt, że dźwigi osobowe, według szacunkowych obliczeń, przewożą ok. 1,8 mld pasażerów.    Jak widać z powyższych danych, relatywna ilość wypadków nie jest duża w stosunku do ilości eksploatowanych dźwigów i ilości przewożonych pasażerów. Pomimo to każdy nawet pojedynczy wypadek jest traktowany bardzo poważnie, a przyczyny jego wystąpienia wnikliwie analizowane przez organa dozoru technicznego.    Niezależnie od działań prowadzonych przez Urząd Dozoru Technicznego, obiekty budowlane - w tym dźwigi osobowe - zgodnie z zapisem zawartym w rozdz. 6 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (DzU nr 89, poz. 414 z późn. zm.), powinny być przez właściciela lub zarządcę poddawane okresowej kontroli w czasie ich eksploatacji.    Właściciel lub zarządca obiektu budowlanego ma obowiązek zapewnić bezpieczną eksploatację dźwigów poprzez powierzenie czynności konserwatorskich konserwatorom, którzy posiadają odpowiednie uprawnienia wydane przez organ dozoru technicznego.    Do obowiązków konserwatora należy m.in. dokonywanie co najmniej raz w miesiącu przeglądu technicznego każdego dźwigu, a w przypadku stwierdzenia usterek - natychmiastowe ich usuwanie. Niezależnie od tego do obowiązków właściciela lub zarządcy budynków należy kontrolowanie poprzez swoje służby techniczne, czy czynności wykonywane przez zatrudnionych konserwatorów są wykonywane w wyznaczonych terminach i w pełnym zakresie. Kontrolę właścicieli lub zarządców obiektów budowlanych w tym zakresie sprawują organa nadzoru budowlanego, które dokonały w 1998 r. takiej kontroli w 7287 obiektach.    Przedkładając powyższe wyjaśnienie, prezentuję stanowisko, że na poprawę aktualnej sytuacji w zakresie prawidłowego użytkowania dźwigów osobowych, a tym samym zwiększenie bezpieczeństwa użytkowników, decydujący wpływ będzie miało systematyczne egzekwowanie od właścicieli lub zarządców obiektów budowlanych rzetelnego wypełniania przez nich obowiązków określonych w stosownych przepisach.    Minister    Janusz Steinhoff    Warszawa, dnia 19 stycznia 1999 r.